(Δημοσίευση στο περιοδικό About, Απρίλιος 2015)

Όταν ένα µωρό έρχεται στον κόσµο και από πλάσµα της φαντασίας γίνεται πια υπαρκτό πρόσωπο, προκαλεί στους γονείς του συγκίνηση, αγάπη, περηφάνια, αλλά και συναισθήματα φόβου και ανασφάλειας. Το κάθε μωρό είναι μοναδικό, έχει το δικό του DNA και δεν υπάρχει όμοιό του σε ολόκληρο τον κόσμο, όσο και αν ψάξετε. Όπως η εμφάνισή του είναι μοναδική, μοναδικά θα είναι και τα ψυχικά, πνευματικά και κινητικά του χαρακτηριστικά, καθώς και η εξέλιξή τους στο χρόνο. Ιδιαίτερα σημαντικοί για την ψυχοκινητική εξέλιξη ενός παιδιού είναι οι πρώτοι 12 μήνες της ζωής του. Η ανάπτυξή του αυτή ακολουθεί μικρά, αλλά και μεγάλα, καθορισμένα βήματα εξέλιξης, θεμέλια απαραίτητα στην πορεία του προς την ωριμότητα.
Αν είσαστε σωστά ενημερωμένοι για τις αλλαγές που θα ακολουθήσουν, θα μπορέσετε να κατανοήσετε πιο εύκολα τις ανάγκες του μωρού σας, έτσι ώστε να καταφέρετε να ανταποκριθείτε καλύτερα στον πιο μαγευτικό ρόλο της ζωής σας: αυτόν του γονέα.

Μερικά από τα χαρακτηριστικά της φυσιολογικής ψυχοκινητικής ανάπτυξης στους πρώτους 12 μήνες είναι τα εξής:

• Πρώτες ημέρες:
Το μικρό σας μπορεί να εστιάζει σε αντικείμενα που βρίσκονται σε απόσταση το πολύ 20-30 εκ., ενώ βλέπει θολά όσα βρίσκονται σε μεγαλύτερη απόσταση. Ακούει και ανταποκρίνεται στους ήχους, πιπιλάει ζωηρά και στρέφεται προς το μέρος σας όταν του χαϊδεύετε το μάγουλο. Έχει συνήθως σφιγμένα τα χέρια του σε κλειστές γροθιές και δεν μπορεί ούτε να τ’ ανοίξει εκούσια ούτε να τ’ απλώσει προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, αλλά έχει την ικανότητα να σφίγγει το δάχτυλό σας, όταν το τοποθετείτε ανάμεσα στα δικά του.

• 1ος μήνας:
Τον πρώτο μήνα ζωής, ο μόνος τρόπος επικοινωνίας που χρησιμοποιεί το μωρό σας είναι το κλάμα, το οποίο διαφοροποιείται σιγά-σιγά ανάλογα με την απαίτηση της στιγμής, όπως π.χ. πείνα, άλλαγμα πάνας, επιθυμία για αγκαλιά, κτλ. Στρέφει το βλέμμα του προς το μέρος σας όταν του μιλάτε, ενώ μπορεί να αρχίσει να προσηλώνει για μια στιγμή το βλέμμα του σε ένα αντικείμενο και να κάνει κάποια προσπάθεια για να παρακολουθήσει την κίνησή του. Δείχνει σημεία αναγνώρισης της μητέρας του, βασιζόμενο κυρίως στο περίγραµµα του προσώπου της κι όχι στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Επίσης, είναι δυνατόν να σηκώνει λίγο το κεφάλι του στην πρηνή θέση, αλλά δεν μπορεί να το στηρίζει στην καθιστή.

• 2ος μήνας:
Σε αυτή την ηλικία το μωρό σας χαμογελάει πιο συνειδητά όταν είναι ευχαριστημένο, αρχίζει να γνωρίζει καλύτερα τα πρόσωπα που το περιποιούνται και να παρακολουθεί καλύτερα ένα κινούμενο αντικείμενο. Αρχίζει να παρατηρεί τα χέρια του και να εκφράζεται περισσότερο με το πρόσωπο και το σώμα του. Σηκώνει τελείως το κεφάλι του στην πρηνή θέση, ενώ, όταν το ανασηκώσουμε για να καθίσει, είναι δυνατό να στηρίξει το κεφάλι του για 1-2 δευτερόλεπτα, που όμως εύκολα πέφτει προς τα εμπρός.

• 3ος μήνας:
Είναι πια η ώρα που το μωρό σας χαμογελά συνειδητά, ενίοτε με φωνή. Επιζητεί τη συντροφιά των άλλων και αρχίζει να δείχνει περιέργεια για το περιβάλλον του. Παρακολουθεί καλύτερα ένα κινούμενο αντικείμενο γυρίζοντας το κεφάλι του δεξιά και αριστερά. Στηρίζει πλέον αρκετά καλά το κεφάλι του σε όλες τις θέσεις και σηκώνει το στήθος του από το κρεβάτι στην πρηνή θέση.

• 4ος μήνας:
Το μικρό σας λατρεύει να σας διασκεδάζει με νέους ήχους, γελάκια και γουργουρίσματα όταν παίζετε μαζί του. Παρακολουθεί ένα παιχνίδι της ηλικίας του σε τροχιά 180 μοιρών από τη µία πλευρά στην άλλη και διασκεδάζει πολύ με απλά παιχνίδια, όπως το «κούκου τσα». Ξεχωρίζει οικεία πρόσωπα και φωνές και ελέγχει πλέον την κεφαλή σε όλες τις θέσεις. Επίσης, σε αυτήν την ηλικία, αρχίζει να αποκτά καλύτερο έλεγχο των χεριών του. ‘Εχει την ικανότητα να πιάνει, να κρατά ένα αντικείμενο με το χέρι του και να το φέρνει στο στόμα, καθώς και να ενώνει τα χέρια στη μέση γραμμή. Κατά τη σύλληψη χρησιμοποιεί τα δάχτυλά του, χωρίς τη χρήση του αντίχειρα. Καθώς είναι ξαπλωμένο, περνά πολύ χρόνο παρατηρώντας τα δάχτυλά του. Αλλάζει εύκολα πλευρό όταν είναι ξύπνιο ή όταν κοιμάται και μπορεί να γυρίζει από μπρούμητα προς τα πλάγια με όλο του το σώμα, με χέρια και πόδια σε ελαφριά κάμψη. Στηριζόμενο όρθιο, εκτείνει τα κάτω άκρα και σηκώνεται στα δάχτυλα.

• 5ος μήνας:
Σε αυτή την ηλικία το μωρό σας συνηθίζει να κροταλίζει, δηλαδή να μιλά γρήγορα και απερίσκεπτα. Αναγνωρίζει πλέον όλα τα μέλη της οικογένειας και μπορεί να κλάψει σε αγνώστους, εκφράζοντας με αυτό τον τρόπο το φόβο του. Οι κινήσεις των χεριών γίνονται πια σκόπιμες και κατευθυνόμενες, δηλαδή εκούσια απλώνει το χέρι του προς ένα στόχο και τον φέρνει στο στόμα. Μεταβαίνει πλέον με ευκολία από την ύπτια στην πρηνή θέση και αντίστροφα. Σε πρηνή θέση, μπορεί να ανασηκώνεται στηριζόμενο στα αγκώνες του, ώστε να σηκώνει το κεφάλι, τους ώμους και το άνω μέρος του θώρακα.

• 6ος μήνας:
Το μωρό σας αντιδρά πλέον με έντονο γέλιο και κινήσεις των άκρων, όταν κάποιος παίζει μαζί του. Αρχίζει να προφέρει συλλαβές χωρίς νόημα και ενδεχόμενα να μιμείται ήχους. Είναι πια η ηλικία που προτιμά, αντί να είναι ξαπλωμένο, να το βάλετε να καθίσει, έστω και αν στην αρχή θα τα καταφέρνει μόνο με υποστήριξη. Στην ύπτια θέση φέρνει και τα δύο πόδια μαζί στο στόμα και στην πρηνή σηκώνει το κεφάλι και τον άνω κορμό με τα άνω άκρα σε έκταση στηριζόμενο στα χέρια του.

• 7ος μήνας:
Μπορεί να κρατά από ένα διαφορετικό αντικείμενο σε κάθε χέρι και να το αναζητά από μόνο του όταν του πέσει. Στο παιχνίδι, τινάζει και χτυπά τα αντικείμενα δημιουργώντας κατ’αυτόν τον τρόπο οπτικό και ακουστικό ερέθισμα. Γυρίζει μπρούμητα, ανάσκελα, πλάγια με ευχέρεια. Αρχίζει να κάθεται χωρίς υποστήριξη, συνήθως όμως πέφτει εύκολα. Κρατούμενο σε όρθια στάση, συγκρατεί μεγάλο μέρος του βάρους του, σε εκτεταμένα κάτω άκρα και χοροπηδάει ενεργητικά.

• 8ος μήνας:
Το μικρό σας αποκτά πολύ στενές σχέσεις και μεγάλη εξάρτηση από την μητέρα του. Μιλάει με επαναλαμβανόμενες συλλαβές (πα πα πα, ντα ντα ντα) και αναγνωρίζει το όνομά του, όταν το φωνάζετε. Κάθεται πλέον χωρίς υποστήριξη με ευθεία πλάτη για ένα λεπτό περίπου. Από τη στιγμή που έχει μάθει να κάθεται χωρίς να στηρίζεται πια στα χέρια του, μπορεί με αυτά να πιάσει οτιδήποτε τραβά το ενδιαφέρον του. H σύλληψη γίνεται πια μεταξύ αντίχειρα και λοιπών δακτύλων. Επίσης μπορεί να μεταφέρει ένα αντικείμενο από το ένα χέρι στο άλλο και να φάει μόνο του μπισκότο.

• 9ος μήνας:
Το μωρό σας πλέον μαθαίνει να μιμείται διάφορες στερεότυπες κινήσεις («αντίο», «παλαμάκια», κλπ). Αντιλαμβάνεται πιο συγκεκριμένα τις έννοιες «μαμά» και «μπαμπά». Μιμείται επίσης, όσο μπορεί καλύτερα, τις λέξεις που του υποδεικνύετε και αρχίζει σιγά σιγά να χρησιμοποιεί μεμονωμένα τα δάκτυλά του κατά τη σύλληψη. Μετακινείται από την καθιστή στην πρηνή θέση, έρχεται στα χέρια και στα γόνατα από την πρηνή και μπουσουλά προς τα εμπρός. Προσοχή: ορισμένα παιδιά δεν μπουσουλάνε, αλλά περνούν κατευθείαν από την καθιστή στην όρθια θέση.

• 10ος μήνας:
Καταλαβαίνει κάποιες λέξεις που του λέτε και μπορεί να «στέλνει φιλάκια», να «κάνει αντίο» και να χτυπάει παλαμάκια. Είναι πιθανό να αρχίσει να χρησιμοποιεί το δείκτη και τον αντίχειρα για να πιάνει αντικείμενα και αποπειράται να φάει με το κουτάλι, χωρίς μεγάλη επιτυχία. Κάθεται πλέον σταθερά για απεριόριστο διάστημα και έρχεται μπουσουλώντας προς το μέρος σας με άνεση. Ανασηκώνεται μόνο του όρθιο και στηρίζεται στα πόδια του, συγκρατούμενο από ένα σταθερό σημείο. Όταν συγκρατείται από τα χέρια ορθοστατεί, σηκώνοντας όλο το βάρος του σώματός του και κάνει κινήσεις βάδισης.

• 11ος μήνας:
Καταλαβαίνει μικρές προτάσεις (δώσε, φέρε, πάρε) και γνωρίζει το «όχι» και το «μη». Το μωρό σας σε αυτή την ηλικία μαθαίνει τη λαβή δείκτη – αντίχειρα και με αυτά τα δάχτυλα πιάνει πλέον αντικείμενα με ακρίβεια. Μπορεί επίσης να αρχίσει να δείχνει με τον δείκτη. Μπορεί να κάνει τα πρώτα του βήματα στηριζόμενο στα έπιπλα από μόνο του, αλλά πέφτει και εύκολα.

• 12ος μήνας:
Είναι πολύ πιθανό, αν δεν το έχει κάνει ήδη, το μωράκι σας να πει τις πρώτες του λέξεις. Καταλαβαίνει το νόημα αρκετών λέξεων και γυρίζει όταν ακούει το όνομά του. Είναι πιθανό να μπορεί να πίνει με μικρή βοήθεια από το ποτήρι. Στο έτος ζωής είναι πια ολοκληρωμένη η λεπτή σύλληψη μεταξύ αντίχειρα και δείκτη και οι λεπτές κινήσεις αρχίζουν πλέον να χρησιμοποιούνται επικοινωνιακά: δείχνει με τον δείκτη, κάνει παλαμάκια και γνέφει γεια. Σε αυτή την ηλικία μπορεί ήδη να είναι ικανό να περπατήσει από μόνο του, αλλά σίγουρα θα χρειάζεται την συνεχή σας προσοχή και βοήθεια, ώσπου να αποκτήσει σταθερή βάδιση.

Η παρακολούθηση της ψυχοκινητικής ανάπτυξης του μωρού σας έχει μεγάλη σημασία, γιατί η έγκαιρη διάγνωση μιας καθυστέρησής της θα οδηγήσει γρηγορότερα στην έγκαιρη αντιμετώπιση. Βέβαια, θα πρέπει να έχετε πάντα στο νου σας ότι τα ηλικιακά όρια των ανωτέρω αναπτυξιακών σταθμών δεν ισχύουν απόλυτα για όλα τα παιδιά, από τη στιγμή που υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις στο ρυθμό ψυχοκινητικής ανάπτυξης, ακόμα και σε παιδιά της ίδιας ηλικίας. Εν κατακλείδι, ένα παιδί που δεν έχει ακόμα κατακτήσει τους σταθμούς που αντιστοιχούν στην ηλικία του, δεν έχει απαραίτητα κάποιο αναπτυξιακό πρόβλημα. Εσείς, ως γονείς, το μόνο που οφείλετε να κάνετε είναι να εκθέσετε την παρατήρησή σας στον Παιδίατρο, ο οποίος θα κάνει την κατάλληλη αξιολόγηση και θα σας δώσει συμβουλές και οδηγίες για ενδεχόμενο περαιτέρω έλεγχο και διερεύνηση.

Άμεση επικοινωνία        6981 080369

Τελευταία ανάρτηση: